Στο σαλόνι του BookSitting, Συγγραφείς, Συνεντεύξεις

Στο σαλόνι του BookSitting: Η συγγραφέας Λίλα Κονομάρα

Το BookSitting μίλησε με την συγγραφέα Λίλα Κονομάρα, με αφορμή το τελευταίο βιβλίο της «Οι ανησυχίες του γεωμέτρη», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κέδρος.

Συνέντευξη στην Αλεξία Καλογεροπούλου 
(alexia.kalogeropoulou@gmail.com)

Δυο χρόνια περίπου μετά «Το δείπνο» (Κέδρος), η Λίλα Κονομάρα επέστρεψε με το βιβλίο «Οι ανησυχίες του γεωμέτρη» (Κέδρος), μια συλλογή 12 αλληγορικών διηγημάτων που εκτείνονται χρονικά από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας και διαπνέονται από την ίδια κεντρική ιδέα. (Διαβάστε την κριτική παρουσίαση του βιβλίου από το BookSitting).

konomara1

Πώς προέκυψε ο τίτλος «Οι ανησυχίες του γεωμέτρη»;

Η έννοια του γεωμέτρη έχει διττή σημασία στο βιβλίο. Γεωμέτρης είναι ο καθένας από μας, με την έννοια ότι αρχιτεκτονεί το δικό του χώρο και κινείται μέσα σ’ αυτόν. Γεωμέτρης είναι ταυτόχρονα και ο συγγραφέας καθώς οικοδομεί με τους ήρωές του το δικό του σύμπαν.

Σε καθένα από τα διήγηματά σας χρησιμοποιείτε διαφορετικό ύφος, ανάλογα με το θέμα που πραγματεύεστε. Πόσο εύκολο είναι αυτό και γιατί το έχετε επιλέξει; 

Νομίζω ότι ύφος και περιεχόμενο είναι αδιαχώριστες έννοιες. Ο τρόπος γραφής εξαρτάται άμεσα από το θέμα και στόχος του είναι να το εξυπηρετήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Δεν ξέρω αν αυτό είναι εύκολο, υποθέτω πως όσο ωριμάζεις σαν συγγραφέας τα εκφραστικά σου μέσα βελτιώνονται. Οι επιλογές πάντως δεν είναι ποτέ τυχαίες, σ’ αυτό το βιβλίο δε και για έναν επιπλέον λόγο. Επιχείρησα να δείξω πώς ορισμένα θέματα επανέρχονται από την αρχαιότητα έως σήμερα και πώς η γλώσσα ακολουθεί την πορεία τους μέσα από τις δικές της εξελίξεις. Από τις δημηγορίες του Θουκυδίδη, όπου ο λόγος είναι συνεκτικός φτάνουμε στον κατακερματισμένο λόγο του σήμερα, στο τελευταίο διήγημα της συλλογής. Η γλώσσα καθρεφτίζει την εποχή της, η γλώσσα είναι η εποχή της.

Πιστεύετε ότι η γλώσσα πλάθει την πραγματικότητα; 

Σύμφωνα με τον Βιτγκενστάιν, «τα όρια της γλώσσας είναι τα όρια του ανθρώπινου μυαλού. Όσα ξέρω είναι αυτά για τα οποία έχω λέξεις». Οι άνθρωποι πιστεύουν στην ικανότητα της γλώσσας να πλάσει την πραγματικότητα αφού πολλές φορές αποφεύγουν να ονοματίσουν διάφορα πράγματα φοβούμενοι ότι έτσι τους δίνουν υπόσταση, όπως για παράδειγμα τις αρρώστιες. Για έναν συγγραφέα, αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν αφού η γλώσσα είναι το εργαλείο του.

Η γραφή σας είναι συμπυκνωμένη αλλά και έντονα περιγραφική, συγκεκριμένη αλλά και αόριστη, λιτή και ταυτόχρονα περίπλοκη. Με λίγες μόνο λέξεις κατορθώνετε να σχηματίσετε δυνατές εικόνες στη φαντασία του αναγνώστη. Είναι αυτή μια από τις αρετές του λογοτέχνη; Και ποιες είναι οι άλλες; 

Αν ο τρόπος γραφής είναι πειστικός και αποδίδει το θέμα ναι, ειδεμή μιλάμε για λεξιλαγνεία. Πρέπει να έχεις και κάτι να πεις, δεν αρκεί να χειρίζεσαι με άνεση τη γλώσσα. Τα μεγάλα βιβλία καταπιάνονται με σημαντικά ζητήματα που απασχολούσαν ανέκαθεν τον άνθρωπο. Δεν είναι προσωπικές καταγραφές εν είδει εφηβικού ημερολογίου ούτε απλώς μια πιστή αναπαραγωγή της πραγματικότητας, αλλά μιλούν γι’ αυτό που βρίσκεται πέρα απ’ αυτήν, για την ουσία των πραγμάτων.

«Από τις δημηγορίες του Θουκυδίδη, όπου ο λόγος είναι συνεκτικός φτάνουμε στον κατακερματισμένο λόγο του σήμερα, στο τελευταίο διήγημα της συλλογής. Η γλώσσα καθρεφτίζει την εποχή της, η γλώσσα είναι η εποχή της.»

Αναφέρεστε συχνά σε ιστορικά γεγονότα αλλά και σε στοιχεία της ελληνικής μυθολογίας. Αποτελούν πηγή έμπνευσης για εσάς; Τι άλλο σας εμπνέει;

Η ελληνική ιστορία και μυθολογία αποτελούν ουσιαστική πηγή έμπνευσης για μένα αφού είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο έχω μεγαλώσει και η παιδεία που έχω λάβει. Κάποια παιδικά χρόνια που έζησα στην επαρχία, συνιστούν αληθινό πλούτο για μένα, πλούτο εικόνων και εμπειριών σε σχέση με τη φύση αλλά και ασύλληπτο γλωσσικό πλούτο. Από κει και πέρα, με εμπνέουν πολλά άλλα πράγματα, σε κάθε βιβλίο διαφορετικά, αυτό μάλλον σχετίζεται και με τις περιόδους που διανύω στη ζωή μου. Τα θέματα πάντως που επανέρχονται είναι οι πολλαπλές όψεις των πραγμάτων που επιδέχονται εντελώς διαφορετικές αναγνώσεις και ο χρόνος.

Διαβάζει κανείς σε κάποιο σημείο του βιβλίου σας: «Τι είναι ο άνθρωπος; Παιχνίδι των θεών». Το πιστεύετε αυτό; Έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε;

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που δεν ορίζουμε στη ζωή μας – κληρονομικότητα, οικογένεια, παιδικά βιώματα – και οι οποίοι μας διαμορφώνουν καθοριστικά. Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι την έννοια της μοίρας. Οι άνθρωποι κάνουν έναν αγώνα να υπερβούν τα δεδομένα αυτά και να αλλάξουν την πορεία των πραγμάτων. Κάποιες φορές οι επεμβάσεις αυτές είναι επιτυχείς, άλλοτε πάλι αισθάνεσαι ότι βαδίζουν χωρίς να το ξέρουν στο ίδιο μονοπάτι, εκείνο που συχνά θα επιβεβαιώσει τους χειρότερους φόβους τους.

Σε άλλο σημείο διαβάζουμε: «[…] η τέχνη πάντως είναι η μόνη που μπορεί να πλησιάσει την ύπαρξη». Συμφωνείτε; 

Ναι και γι’ αυτό ο άνθρωπος καταφεύγει σ’ αυτήν και βρίσκει παρηγορία και απόλαυση ταυτόχρονα. Η τέχνη είναι το μέσο που του επιτρέπει να έρθει σε επαφή με τη βαθύτερη ύπαρξή του, να κατανοήσει καλύτερα τα πράγματα, να συμφιλιωθεί με τον εαυτό του και με τα γύρω του. Η παραλογοτεχνία, αντίθετα, στοχεύει μόνο στο να ξεχαστεί για λίγο, πράγμα που στο τέλος μάλλον αφήνει ένα τεράστιο αίσθημα κενού αντίθετα με το αίσθημα πληρότητας που απολαμβάνεις με την επαφή σου με ένα πραγματικό έργο τέχνης.

«Τα μεγάλα βιβλία καταπιάνονται με σημαντικά ζητήματα που απασχολούσαν ανέκαθεν τον άνθρωπο. Δεν είναι προσωπικές καταγραφές εν είδει εφηβικού ημερολογίου ούτε απλώς μια πιστή αναπαραγωγή της πραγματικότητας.»

Στην αφήγηση της ιστορίας του Ορφέα και της Ευρυδίκης αναφέρεστε στη δύναμη του έρωτα. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να υπάρξει αληθινός έρωτας;

Δεν ξέρω ποιες είναι οι προϋποθέσεις, ίσως αυτή να είναι η μαγεία και το μεγαλείο του έρωτα, η απρόβλεπτη όσμωση ανάμεσα σε δυο ανθρώπους που σε κάνει να «βγαίνεις» από τον εαυτό σου.

Στο τελευταίο διήγημα του βιβλίου σας γίνεται σαφής αναφορά στη σύγχρονη Αθήνα. Τι σας ενοχλεί περισσότερο σε αυτήν; 

Με ενοχλεί να σκουπίζει κανείς την αυλή του αδιαφορώντας για το πού πετάει τα σκουπίδια του. Με ενοχλεί επίσης να μην κάνει κανείς τη δουλειά του ρίχνοντας πάντα το φταίξιμο στους άλλους. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη υπευθυνότητα και συλλογικότητα.

Πιστεύετε ότι αλλάζει λίγο το τοπίο πια; Μπορούμε να είμαστε πιο αισιόδοξοι για το μέλλον;

Πιστεύω ότι οι άνθρωποι βαρέθηκαν να ζουν με το φόβο. Δεν υπάρχει τίποτα το δημιουργικό στο φόβο, το αντίθετο μάλιστα είναι πηγή πολλών δεινών. Στον αέρα πλανιέται μια προσδοκία που είχαμε ξεχάσει εδώ και χρόνια. Ο θετικισμός και η στείρα μαθηματική θεώρηση του κόσμου αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, είναι νομίζω απαραίτητη η επιστροφή στις ανθρωπιστικές αξίες.


Λίγα λόγια για την συγγραφέα

lila konomaraΗ Λίλα Κονομάρα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε σύγχρονη λογοτεχνία στο Παρίσι και εργάστηκε ως καθηγήτρια στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Ως λογοτέχνης πρωτοεμφανίστηκε το 2002 με το βιβλίο «Μακάο» (Πόλις, 2002, Μεταίχμιο, 2005), για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα του περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ.

Το 2004 εξέδωσε το μυθιστόρημα «Τέσσερις εποχές – Λεπτομέρεια» (Μεταίχμιο), το 2005 το παιδικό μυθιστόρημα «Στις 11 & 11’ ακριβώς« (Παπαδόπουλος).

KONOMARA_final_72 (1)«Η αναπαράσταση» (Μεταίχμιο, 2009) συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ και «Το δείπνο» (Κέδρος, 2012) στη βραχεία λίστα των Λογοτεχνικών Βραβείων του ηλεκτρονικού περιοδικού Ο ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ.

«Οι ανησυχίες του γεωμέτρη» (Κέδρος, 2014) είναι το πιο πρόσφατο βιβλίο της.

Παράλληλα, μεταφράζει γαλλική λογοτεχνία και αρθρογραφεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s