Στο σαλόνι του BookSitting: Η συγγραφέας Μαρίνα Ψιλούτσικου

Το BookSitting μίλησε με τη Μαρίνα Ψιλούτσικου με αφορμή το επίκαιρο βιβλίο της «Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Συνέντευξη στην Αλεξία Καλογεροπούλου 
(alexia.kalogeropoulou@gmail.com)

marina psiloutsikou

Η συγγραφέας Μαρίνα Ψιλούτσικου

Τι σας οδήγησε στην απόφαση να γράψετε το βιβλίο «Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;»

Οι ερωτήσεις των γονέων που συναντώ και ο βαθύς προβληματισμός τους, από τη μία. Η κατακερματισμένη και μονοδιάστατη πληροφόρηση που κυριαρχεί στο θέμα, από την άλλη. Προσπάθησα να τα βάλω αυτά σε μια «τάξη», να τα συνδέσω ώστε να έχουν οι αναγνώστες του μια πιο σφαιρική εικόνα για το τι σημαίνουν οι σπουδές και η μόρφωση, τι είναι αλήθεια και τι περίπου αλήθεια. Ήθελα να συνδυάσω τα δεδομένα και τα εργαλεία πολλών επιστημών μαζί.   

Πάνω από όλα ήθελα να μοιραστώ με τους αναγνώστες τη δική μου οπτική για τη μάθηση που δεν την βρίσκω συχνά. Δεν θεωρώ το να μαθαίνεις υποχρέωση ούτε αναγκαίο κακό. Για μένα είναι βασική αξία, είναι προνόμιο και δώρο που προσφέρει κανείς στον εαυτό του και στα παιδιά του. Η μάθηση είναι δημιουργία, είναι διασκέδαση, είναι ταξίδι. Είναι όμορφο πράγμα. Και ως τέτοιο δεν μπορεί να περιορίζεται στα 12 χρόνια της βασικής εκπαίδευσης και στα 4 της τριτοβάθμιας ούτε μέσα στους τοίχους του σχολείου και στις σελίδες των σχολικών βιβλίων. Ούτε μπορεί να ταυτίζεται με την επαγγελματική αποκατάσταση ή την οικονομική εξασφάλιση. Είναι μακράν ευρύτερη και μακράν σπουδαιότερη.

Θα εξομολογηθώ κάτι: Μπορεί ο τίτλος του βιβλίου να είναι «Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;», αλλά η βαθύτερη ελπίδα και φιλοδοξία μου είναι να δείξω σε κάθε αναγνώστη πώς και γιατί να αγαπήσει ο ίδιος τη μάθηση και να τη βάλει στη ζωή του.

Γιατί κάποια παιδιά αγαπούν το διάβασμα και το σχολείο και κάποια άλλα όχι; Από τι εξαρτάται αυτό κατά τη γνώμη σας; 

Προφανώς, κάθε παιδί, όπως και κάθε ενήλικας, είναι ξεχωριστή περίπτωση κι έχει τους πολύ συγκεκριμένους λόγους του. Ως γενική τοποθέτηση, θα έλεγα ότι η αγάπη για το διάβασμα και το σχολείο εξαρτάται από τους ίδιους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αγάπη μας για οτιδήποτε. Ποια χαρακτηριστικά έχουν τα πράγματα ή οι δραστηριότητες που αγαπάμε; Μας δίνουν χαρά, προκαλούν το ενδιαφέρον και συχνά τον ενθουσιασμό μας, νιώθουμε ότι μας κάνουν καλό, ότι κάτι κερδίζουμε από αυτά, αισθανόμαστε όμορφα όταν ασχολούμαστε μαζί τους. Τα παιδιά που αποδίδουν τέτοια χαρακτηριστικά στο σχολείο, το αγαπούν. Τα υπόλοιπα, όχι.   

– Γιατί είναι τόσο σημαντική η μόρφωση; 

Για μένα η μόρφωση είναι ο μοναδικός τρόπος να έχει κανείς έλεγχο της ζωής του, να διαλέγει δηλαδή ελεύθερα και συνειδητά πώς θα ζήσει, πώς θα συμπεριφερθεί, ποιους θα συναναστραφεί, πού θα πει «όχι» και πού «ναι». Μορφωμένος άνθρωπος είναι αυτός που μπορεί να σκέφτεται για τον εαυτό του. Όποιος δεν μπορεί να το κάνει αυτό, αναγκαστικά υιοθετεί τη σκέψη και τις κατευθύνσεις άλλων, γοητεύεται από επιφανειακούς εντυπωσιασμούς, ακολουθεί τάσεις μόνο και μόνο επειδή είναι τάσεις και μεταπηδά από τη μία στην άλλη με εξαιρετική ευκολία αλλά χωρίς καμία συνείδηση. Κι έτσι δεν υπάρχει συνέπεια. Οι άνθρωποι δεν ζουν σε συνέπεια με όσα είναι σημαντικά γι’ αυτούς γιατί δεν τα έχουν αναγνωρίσει και δεν τα λαμβάνουν υπόψη στις αποφάσεις τους. Έχω χρησιμοποιήσει πάρα πολλές φορές το επιχείρημα των παππούδων μας, αλλά είναι ό,τι διαχρονικότερο μπορώ να βρω: «Να μορφωθείς για να ανοίξουν τα μάτια σου, να μη σε κοροϊδεύει κανένας».

«Μορφωμένος άνθρωπος είναι αυτός που μπορεί να σκέφτεται για τον εαυτό του.»

Είναι η μόρφωση μόνο γνώση;  

Δεν είναι στείρα γνώση, όχι. Δεν φτάνει να αποστηθίσεις κάτι. Η μόρφωση είναι γνώση που την κατανοείς. Είναι γνώση που τη βάζεις στην καθημερινότητά σου, πειραματίζεσαι μαζί της και την εμπλουτίζεις με την εμπειρία σου. Είναι γνώση που μπορείς να την αξιοποιήσεις, που σου είναι χρήσιμη στη ζωή σου και στις επιλογές σου. Έχει προστιθέμενη αξία, επηρεάζει τη σκέψη και τη συμπεριφορά σου. Σε αλλάζει.

Η μόρφωση είναι αυτό που λέμε κριτική σκέψη. Οι μορφωμένοι άνθρωποι ξέρουν να σκέφτονται, στέκονται μπροστά σε ένα πρόβλημα ή μια ευκαιρία και τα επεξεργάζονται. Δεν αδρανούν περιμένοντας έτοιμες λύσεις και δεν αποδίδουν τα πάντα στην Τύχη και στα συστήματα ή τις συγκυρίες. Δεν λένε «α, μα δεν μου το είπε κανείς!». Φροντίζουν να έχουν ρωτήσει. Η μόρφωση λοιπόν είναι γνώση (δεδομένα και εργαλεία) που σου επιτρέπει να κάνεις κάθε φορά τις σωστές ερωτήσεις.

Τέλος, η μόρφωση, για μένα έχει μια ακόμα διάσταση. Δεν κατακερματίζει τη γνώση, δεν τη βάζει σε κουτάκια. Δεν λέει «αυτό το έμαθα για τη δουλειά μου, το άλλο για την κοινωνική μου ζωή». Η γνώση είναι γνώση. Και η εμπειρία το ίδιο. Άμα ξέρεις κάτι, το ξέρεις γενικώς κι είναι στο χέρι σου να το αξιοποιήσεις σε οποιαδήποτε περίσταση μπορεί να φανεί χρήσιμο. Αλλιώς, φοβάμαι ότι δεν το ξέρεις.

Γράφετε στο βιβλίο σας ότι όλοι γεννιόμαστε τέλειοι ερευνητές. Τι συμβαίνει στην πορεία και χάνουμε τη διάθεση για εξερεύνηση; 

Νομίζω πως συμβαίνουν δύο πράγματα: Το πρώτο είναι πως μαθαίνουμε ότι η εξερεύνηση είναι κάτι «κακό», κάτι περιττό ή και επικίνδυνο. Πόσες φορές δεν ακούτε ανθρώπους στο περιβάλλον του παιδιού να του λένε να μη ρωτάει επειδή τα καλά παιδάκια δεν ρωτάνε ή να μην κάνει τίποτα χωρίς την άδειά τους ή την αυστηρή τους επίβλεψη γιατί κινδυνεύει; Παρατηρούσα φέτος το καλοκαίρι τους γονείς στη θάλασσα. Πολλοί δεν αφήνουν τα παιδιά τους να ανασάνουν. Τα «μη» και τα «πρόσεχε» ακούγονται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο και χωρίς προφανή λόγο. Μαζί και το απολύτως άτοπο «τι θα κάνω εγώ άμα πάθεις κάτι;»! Ε, άμα το παιδάκι δεν το αφήνεις να κάνει βουτιά από το διπλανό βραχάκι από εκείνο που εσύ διάλεξες ή άμα δεν το αφήνεις να κολυμπήσει 10 εκατοστά από το όριο που εντελώς αυθαίρετα έβαλες, μαθαίνει να ζει σε περιορισμό και να περιμένει κάποιον να του πει ό,τι χρειάζεται να ξέρει. Μαθαίνει πως δεν επιτρέπεται να εξερευνά μόνο του.

Το δεύτερο είναι ότι πολύ γρήγορα αφαιρούμε τη χαρά της εξερεύνησης, δηλαδή της μάθησης. Δίνουμε (οι ενήλικες) πολύ μεγάλη σημασία στο αποτέλεσμα και όχι στη διαδικασία. Με το που αρχίζουν να καταλαβαίνουν τη γλώσσα μας τα παιδιά, αρχίζουμε να τους λέμε εξ αρχής ποιο είναι το «σωστό» και να τα διορθώνουμε όταν δεν το καταφέρνουν, συνήθως χωρίς δεύτερη ευκαιρία. Απαιτούμε να χρωματίσουν τις ζωγραφιές με τα «σωστά» χρώματα, να γράψουν τα γραμματάκια σε ευθεία και ευανάγνωστα, να συνδυάσουν σωστά τα ρούχα τους…. Απαγορεύουμε τους πειραματισμούς. Λέμε στα παιδιά ότι υπάρχει λίστα με οδηγίες για κάθε τι στη ζωή τους, την οποία απλώς πρέπει να αποστηθίσουν. Μετά όταν αρχίζει το σχολείο, οι βαθμοί γίνονται συχνά το μοναδικό μας κριτήριο, τα αναγνώσματα διακρίνονται σε χρήσιμα και μη και οι επιλογές σταθμίζονται με κριτήρια επαγγελματικού προσανατολισμού.

Η εξερεύνηση, όμως, είναι σχεδόν συνυφασμένη με το άγνωστο, με το να πας εκεί που δεν ξέρεις τι να περιμένεις. Αυτό, προφανώς, αυξάνει την πιθανότητα λάθους. Ε, άμα στο απαγορεύουν το λάθος, σου απαγορεύουν την εξερεύνηση. Είναι καιρός να απενοχοποιήσουμε τα λάθη και να απομυθοποιήσουμε το «σωστό». Εξάλλου, δεν πιστεύω ότι υπάρχει σωστό… η ζωή είναι σχετική. Ακόμα και η επιστήμη είναι σχετική. Και τα μαθηματικά, και οι φυσικές επιστήμες.

«(…) πολύ γρήγορα αφαιρούμε τη χαρά της εξερεύνησης, δηλαδή της μάθησης. Δίνουμε (οι ενήλικες) πολύ μεγάλη σημασία στο αποτέλεσμα και όχι στη διαδικασία.»

Τι θα συμβουλεύατε τους γονείς παιδιών που πηγαίνουν για πρώτη φορά στο σχολείο; 

 Δεν είμαι σε θέση να συμβουλεύσω κανέναν, πόσο μάλλον ανθρώπους που δεν γνωρίζω. Θα προτείνω μόνο, με την άδειά τους, να είναι ψύχραιμοι. Στο σχολείο πηγαίνει το παιδί τους, όχι στον πόλεμο. Όσο πιο χαλαροί είναι οι ίδιοι τόσο πιο χαλαρό θα είναι και το παιδί τους. Και κάτι ακόμα. Ας μην το πάρουν προσωπικά. Είναι το παιδί τους που πηγαίνει σχολείο, όχι οι ίδιοι. Να είναι δίπλα του για να το βοηθήσουν, να το προστατεύσουν, να βάλουν τις δυσκολίες του στη σωστή τους διάσταση. Αν το πάρουν πάνω τους, αν εμπλακούν περισσότερο, δεν θα μπορούν να επιτελέσουν τον καθοριστικό ρόλο του γονέα.

Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, το πιο σημαντικό εφόδιο που πρέπει να έχει ένα παιδί για μια επιτυχημένη επαγγελματική καριέρα; 

 Κατά τη γνώμη μου ένα παιδί δεν χρειάζεται κανένα τέτοιο εφόδιο επειδή δεν πρέπει να το αφορά η επαγγελματική καριέρα. Είναι πολύ νωρίς για να το αφορά. Ένα παιδί χρειάζεται εφόδια για μια επιτυχημένη ζωή, μέρος της οποίας κάποια στιγμή θα είναι και το επάγγελμά του. Όπως κάποια στιγμή θα είναι και η μητρότητα ή η πατρότητα, όπως και η συνταξιοδότηση, όπως και πολλά άλλα που δεν είναι του παρόντος.

Ένα παιδί, λοιπόν, χρειάζεται να μάθει καλά ελληνικά (και αγγλικά πια), καλά μαθηματικά και καλή ιστορία. Είναι τα βασικά εφόδια για τη ζωή του και στο βιβλίο μου εξηγώ αναλυτικά γιατί. Χρειάζεται να μάθει και τις βασικές αρχές όλων των υπολοίπων μαθημάτων που υπάρχουν στο πρόγραμμα σπουδών της βασικής εκπαίδευσης. Δεν βρίσκονται εκεί ούτε τυχαία ούτε για λόγους διακόσμησης. Χρειάζεται, εκτός από το πνεύμα του να φροντίσει το σώμα του και να το μάθει. Δεν είναι δευτερεύουσας σημασίας η σωματική υγεία. Δεν στερούμαστε τον ύπνο μας ούτε χαπακωνόμαστε (συγγνώμη, δεν μπορώ να είμαι κομψή με τέτοια ζητήματα) για να πάρουμε το lower ή το delf ένα χρόνο νωρίτερα. Ένα παιδί χρειάζεται να μάθει να ρωτάει, να αξιολογεί τις απαντήσεις που παίρνει και να αποφασίζει με την ευθύνη όλη δική του. Ένα παιδί χρειάζεται να μάθει να σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους, να αναγνωρίζει τις αστοχίες του, να ζητάει συγγνώμη και να λέει ευχαριστώ.

Αν οπωσδήποτε πρέπει να αποκτήσει κάτι για τα επαγγελματικά του, να αποκτήσει όσο περισσότερες επιλογές μπορεί. Να μην κλείνει πόρτες ούτε νωρίς ούτε αργότερα. Να μην αποκλείει. Με την ενηλικίωση, μπορεί να αρχίσει να προσανατολίζεται κάπου πιο συγκεκριμένα, αλλά τότε μόνο. Και πάλι, όχι απολύτως αυστηρά. Δεν υπάρχουν μονόδρομοι στη ζωή και τίποτα δεν παραμένει αναλλοίωτο για πάντα. Ας μάθει ένα παιδί κι ας θεωρεί φυσιολογικό ότι θα αλλάξει πολλές φορές επάγγελμα στην πορεία του και  ότι θα χρειαστεί να εμπλουτίζει τις γνώσεις και τις δεξιότητές του στο διηνεκές. Κανένα επάγγελμα στον 21ο αιώνα δεν βγαίνει με όσα έμαθες μέχρι τα 25. Στα 30 σου θα είσαι εκτός αγοράς.

Επόμενο βιβλίο; Τι ετοιμάζετε; 

Νομίζω πως είναι καιρός να ασχοληθώ με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι πανεπιστημιακές σπουδές είναι κάτι που το ζω εκ των έσω για πολλά χρόνια και με πολλές ιδιότητες. Χρωστάω ένα βιβλίο για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες.


Λίγα λόγια για τη συγγραφέα 

pos tha kano to paidi mou na agapisei to sxoleio eksofylloΗ Μαρίνα Ψιλούτσικου έχει διδακτορικό στη Στρατηγική των Επιχειρήσεων και διδάσκει στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Άρθρα της έχουν παρουσιαστεί σε διεθνή συνέδρια και περιοδικά, καθώς και στον Τύπο. Ασχολείται με το life coaching σε θέματα εκπαίδευσης και καριέρας. Όραμά της είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα της σύγχρονης καθημερινότητας, αξιοποιώντας τις επιστημονικές αρχές της Στρατηγικής και της Λήψης Αποφάσεων.

Γράφει στο Cool School (https://psiloutsikou.wordpress.com/) και στοLifestrategy (https://lifestrategyblog.wordpress.com/). Μέσα από το edx και το Coursera, συνεχίζει τις σπουδές της στα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου – παραμένοντας μαθήτρια για πάντα.

Τη συναντάτε: • στο Facebook ως Marina Psiloutsikou • στο Twitter ως mpsilout • στο LinkedIn ως Marina Psiloutsikou. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί της στην ηλεκτρονική διεύθυνση mpsiloutsikou@gmail.com


Info: Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;, συγγραφέας: Μαρίνα Ψιλούτσικου, εκδόσεις Διόπτρα, σελ. 320, τιμή: 13,30€. 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s