Συνέντευξη | Ο Νεκτάριος – Γεώργιος Κωνσταντινίδης στο Σαλόνι του BookSitting

Ο Νεκτάριος – Γεώργιος Κωνσταντινίδης μίλησε στο BookSitting για τον Φερνάντο Αρραμπάλ και τη μετάφραση, με αφορμή τα θεατρικά έργα «Κλωντέλ και Κάφκα» και «Γράμμα αγάπης» που μετέφρασε πρόσφατα και κυκλοφορούν, σε ενιαίο τόμο, από τις εκδόσεις Ηριδανός.

Συνέντευξη στην Αλεξία Καλογεροπούλου
alexia.kalogeropoulou@gmail.com

NEK-PROFIL 2A
Νεκτάριος – Γεώργιος Κωνσταντινίδης

Ποιοι λόγοι σάς οδήγησαν να μεταφράσετε Αρραμπάλ, και ιδίως τα δύο συγκεκριμένα έργα του; 

Αγαπώ ιδιαιτέρως αυτόν τον γαλλόφωνο συγγραφέα και το «θέατρο του Πανικού» που εκπροσωπεί. Επέλεξα τα δύο αυτά έργα καθώς καταπιάνονται με ζητήματα που πάντα απασχολούσαν τις ερευνητικές μου δραστηριότητες, όπως η σχέση της ιστορικότητας με τη μυθοπλασία, η αναζήτηση της ταυτότητας, ο δεσμός μητέρας και γιου, η σύγκρουση αντίρροπων δυνάμεων και άλλα.

Γιατί, πιστεύετε, ο Αρραμπάλ επέλεξε τον Κλωντέλ και τον Κάφκα στο ομώνυμο θεατρικό του έργο και όχι δυο άλλα πρόσωπα της διανόησης; 

Είναι ένα εύφλεκτο υλικό. Πρόκειται για δύο προσωπικότητες των Γραμμάτων με αντικρουόμενες αντιλήψεις και εμμονές. Ο Αρραμπάλ διασκεδάζει με την αντιπαράθεση δυο κοσμοθεωριών σε έναν αμφιλεγόμενο τόπο συνάντησης, τον «Παράδεισο». Σαρκάζει ανελέητα τα πάθη και τις αδυναμίες των δύο συγγραφέων με το δικό του ξεχωριστό και ανατρεπτικό χιούμορ ασκώντας παράλληλα κριτική στον κόσμο της Τέχνης και των Γραμμάτων.

Arrabal-6
Φερνάντο Αρραμπάλ

Αν και ο ίδιος έχει δηλώσει σε συνέντευξή του ότι ενδιαφέρεται ελάχιστα για την πολιτική, στο «Γράμμα αγάπης» υπάρχουν σαφείς αναφορές στον ισπανικό εμφύλιο. Ως μεταφραστής των έργων του, θεωρείτε ότι διαφαίνονται στοιχεία και υπαινιγμοί πολιτικής σκέψης στα κείμενά του;  
Το θέατρο ούτως ή άλλως είναι πράξη πολιτική και στον μικρόκοσμο του Αρραμπάλ το προσωπικό στοιχείο διαπλέκεται με το κοινωνικό. Στη σκιά του εμφυλίου, οι οικογενειακές ισορροπίες ανατρέπονται και οι σχέσεις υπονομεύονται από την αμφιβολία. Ο δραματουργός εστιάζει στα δίπολα αγάπη – μίσος, δίκιο – άδικο, θύτης – θύμα, φως – σκοτάδι και μέσα από τη «μελέτη» τους διατυπώνει τη δική του πολιτική στάση.

«Το θέατρο ούτως ή άλλως είναι πράξη πολιτική και στον μικρόκοσμο του Αρραμπάλ το προσωπικό στοιχείο διαπλέκεται με το κοινωνικό.»

Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα πιο ανατρεπτικά και προκλητικά στοιχεία των έργων του Αρραμπάλ, που άσκησαν σημαντική επιρροή στην ευρωπαϊκή δραματουργία; 

Το ονειρικό και το τελετουργικό στοιχείο ενός θεάτρου «άγριου, ενός θεάτρου της γης και της καρδιάς». Οι μυητικές διαδικασίες, τα εσωτερικά οδοιπορικά, η «κόλαση» και ο «κήπος των ηδονών» δημιουργούν ανοίγματα και εκδοχές στην ανθρώπινη συμπεριφορά, πέρα από τις νόρμες και τις συμβάσεις. Ο Αρραμπάλ απεικονίζει στο θεατρικό του μικρόκοσμο όλη τη μοναξιά, τα βάσανα και τις ελπίδες του σύγχρονου ανθρώπου, μέσα από την αποκάλυψη μυστικών λειτουργιών του σώματος. Σοκάρει και συγκινεί ανατρέποντας τη συμβατική αισθητική. Ένας από τους προάγγελους του «In yer face theater».

arrabal3
Φερνάντο Αρραμπάλ

Σε τι διαφοροποιείται η μετάφραση ενός θεατρικού έργου σε σύγκριση με ένα μυθιστόρημα ή μια νουβέλα; Υπάρχουν κάποιες ιδιαίτερες δυσκολίες; 

Το θεατρικό κείμενο πρέπει να δίνει την εντύπωση ότι δεν έχει γραφτεί ποτέ και πουθενά. Γεννιέται τη στιγμή που προφέρεται από τον ηθοποιό. Μεγάλη σημασία πρέπει να δίνεται στον ρυθμό του λόγου και στην επιλογή των ήχων των λέξεων.

Δυσκολίες υπάρχουν στην προσαρμογή ιστορικών και πολιτισμικών συμφραζομένων από τη μια γλώσσα στην άλλη προκειμένου ο ακροατής/θεατής να κατανοήσει τον λόγο χωρίς να επιβαρυνθεί με περιττές πληροφορίες. Ο μεταφραστής καλείται να βρει αντιστοιχίες και να προτείνει λύσεις που δεν «προδίδουν» το πρωτότυπο κείμενο. Όπως και να το κάνουμε όμως η μετάφραση δεν παύει να είναι μια μορφή προδοσίας.

«Ο Αρραμπάλ απεικονίζει στο θεατρικό του μικρόκοσμο όλη τη μοναξιά, τα βάσανα και τις ελπίδες του σύγχρονου ανθρώπου, μέσα από την αποκάλυψη μυστικών λειτουργιών του σώματος.»

Για ποιο λόγο θεωρείτε ότι η μετάφραση είναι μια μορφή προδοσίας;

Γιατί αναγκαστικά «ταξιδεύοντας» από τη μία γλώσσα στην άλλη, πολλά πράγματα αλλοιώνονται.

Υπάρχει τρόπος να μετριαστούν οι όποιες αλλοιώσεις; 

Με το να προσπαθεί ο μεταφραστής να βρει αντιστοιχίες στο ύφος του συγγραφέα. Όπως και να έχει, κάθε μετάφραση είναι μία εκδοχή.

Μεταφράζετε κάποιο άλλο έργο αυτή την περίοδο; 

Ναι, έχω αφοσιωθεί σε ένα έργο του Ζαν Ζιρωντού που δεν έχει μέχρι σήμερα μεταφραστεί και φέρει τον τίτλο «Σόδομα και Γόμορρα».


Λίγα λόγια για τον Νεκτάριο – Γεώργιο Κωνσταντινίδη

150x200x90-NEK-PROFILΓεννήθηκε στην Αθήνα το 1981. Είναι  αριστούχος διδάκτωρ του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (Υπότροφος ΙΚΥ) και εργάζεται ως κριτικός θεάτρου, μεταφραστής και καθηγητής γαλλικών. Από τον Οκτώβριο του 2016, εκπονεί μεταδιδακτορική έρευνα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ με θέμα «Το γαλλόφωνο θέατρο στην ελληνική σκηνή του 21ου αιώνα». Κείμενα του δημοσιεύονται σε εφημερίδες, περιοδικά και διαδικτυακές σελίδες που σχετίζονται με το θέατρο στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Συμμετέχει ενεργά σε ομιλίες και συνέδρια. Μεταφράσεις γαλλόφωνων θεατρικών έργων έχουν εκδοθεί και παρουσιαστεί από ελληνικούς θιάσους. Είναι μέλος του Κέντρου Σημειολογίας του Θεάτρου και της Επιστημονικής Επιτροπής του περιοδικού «Θεατρογραφίες».


Info: Κλωντέλ και Κάφκα | Γράμμα αγάπης, συγγραφέας: Φερνάντο Αρραμπάλ, μετάφραση: Νεκτάριος – Γεώργιος Κωνσταντινίδης, εκδό-σεις Ηριδανός

 

2 σκέψεις σχετικά με το “Συνέντευξη | Ο Νεκτάριος – Γεώργιος Κωνσταντινίδης στο Σαλόνι του BookSitting

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s