αυτοβιογραφία

Μαύρη ψυχή | Nina Simone

Η αυτοβιογραφία της χαρισματικής «αρχιέρειας» της μουσικής σε μετάφραση του Γιάννη Περδικογιάννη. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σέλας και περιλαμβάνει σπάνιο φωτογραφικό υλικό. 

Simone ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΜΠΡΟΣ.jpgΓεννημένη σε μια μικρή πόλη του Νότου, η Νίνα Σιμόν φανέρωσε το ταλέντο της στο πιάνο από πολύ μικρή ηλικία, παίζοντας γκόσπελ σε εκκλησίες και σε κοινωνικές εκδηλώσεις, σε βαθμό που χαρακτηρίστηκε παιδί-θαύμα.

Μεγαλωμένη σε μια θρησκευόμενη οικογένεια, ήρθε πολύ νωρίς αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα των φυλετικών διακρίσεων, όταν στην πρώτη συναυλία που έδωσε, σε ηλικία δέκα χρονών, οι διοργανωτές απαίτησαν από τους γονείς της να σηκωθούν από τις πρώτες θέσεις για να καθίσει μια οικογένεια λευκών. Αυτή ήταν και η πρώτη πολιτική της πράξη: απαίτησε να μείνουν οι γονείς της στις θέσεις τους αλλιώς δεν ήταν διατεθειμένη να παίξει.

Έχοντας ως στόχο να γίνει η πρώτη μαύρη ερμηνεύτρια κλασικής μουσικής στην Αμερική, είδε τα όνειρά της να γκρεμίζονται όταν της αρνήθηκαν υποτροφία στο Ινστιτούτο Κέρτις λόγω του χρώματός της. Αφιέρωσε την καριέρα της στην υπόθεση της φυλετικής ισότητας, πολλές φορές με κίνδυνο της σωματικής της ακεραιότητας και της ψυχικής της ισορροπίας. Αγκάλιασε και συμμετείχε ενεργά στα κινήματα διαμαρτυρίας στις δεκαετίες του’60 και του’70 και το τραγούδι της «Young Gifted and Black» καθιερώθηκε ως ύμνος του κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα.

Στην αυτοβιογραφία της Μαύρη ψυχή η ανυπέρβλητη, χαρισματική Νίνα Σιμόν –η αρχιέρεια της σόουλ και μια από τις σημαντικότερες φωνές του 20ού αιώνα, κατά το περιοδικό Rolling Stone– μιλάει με αμεσότητα για την ταραγμένη, συναρπαστική και γεμάτη πάθος ζωή της, για τη μουσική, τους έρωτές της, την πολιτική της δράση, για τα όνειρά της και τις διαψεύσεις τους.

Πρόλογος στην ελληνική έκδοση

«Το ταλέντο για μένα δεν είναι χαρά, είναι βάρος. Δεν είμαι από αυτόν τον πλανήτη».

Eunice Kathleen Waymon, 21 Φεβρ. 1933 – 21 Απρ. 2003

Η μάνα της ήταν κόρη μιας μιγάδας με αίμα μισό Ιρλανδέζικο, προϊόν μιας σχέσης μέσα στις φυτείες όπου δούλευε η γιαγιά της. Στο αίμα της κυλούσε ένα πλούσιο μείγμα από λευκούς ιδιοκτήτες σκλάβων, μαύρους σκλάβους και Ινδιάνους που αφανίστηκαν για να περάσει στη γη τους ο σιδηρόδρομος. Αρτίστας, φορτηγατζής και τελικά κουρέας ο πολύτεκνος πατέρας της, άνοιξε το μαγαζί στον κεντρικό δρόμο της πόλης-θέρετρο του Τράιον Σίτυ. Η κοινωνική ζωή της οικογένειας με το μεγάλο διώροφο σπίτι και τους αυστηρούς κανόνες, περιστρεφόταν γύρω από την εκκλησία των Μεθοδιστών όπου διακονούσε η μητέρα, μέχρι που έφτασε η μεγάλη κρίση. Τα Χριστούγεννα του ’31 όλα ήταν παρελθόν. Ήρθε η χρεοκοπία. Ένα χρόνο μετά, γεννήθηκε η μικρή Eunice.

Στην πρώτη της δημόσια εμφάνιση σε ηλικία δέκα ετών, οι γονείς της κάθονταν στην πρώτη σειρά. Τους υποχρέωσαν να πάνε στις τελευταίες γιατί έπρεπε να καθίσουν στα πρώτα καθίσματα οι λευκοί. Αρνήθηκε να παίξει. Αυτή ήταν η πρώτη της συνειδητή αντίθεση με τον ρατσισμό, που λίγο αργότερα θα συνέβαλε στην ανάμειξή της στο κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα.

Στο ταλέντο της υποκλίθηκε το περίφημο Juilliard School of Music της Νέας Υόρκης, δίνοντάς της υποτροφία, ενώ στα χρόνια της επίπονης μοναχικής εκπαίδευσης της αρνήθηκε φίλους, διασκέδαση, προσωπική ζωή. Αυτή η αποφασιστικότητα και το πάθος της έκαναν ανεπανόρθωτη ζημιά στον χαρακτήρα της. Χωρίς λεφτά, αναγκάστηκε να βρει δουλειά σε μπαρ τoυ Atlantic City. Εκεί «γεννήθηκε» η Nina Simone: «πάντα μου άρεσε το όνομα Nina και είδα το όνομα Simone στην αφίσα μιας ταινίας» – της ηθοποιού Σιμόν Σινιορέ.

Μέσα σε λίγους μήνες κατάφερε να γοητεύσει το κοινό παίζοντας ένα crossover ανάμεσα στη μουσική του Μπαχ και την τζαζ. Η Nina αρνιόταν επίμονα να τραγουδήσει, αλλά οι ιδιοκτήτες του κλαμπ όπου δούλευε επέμειναν. Απαίτησε να τραγουδάει στο σκοτάδι. Όταν πια κατάλαβε ότι έκανε αίσθηση, σταμάτησε την επίπονη εξάσκηση, εγκαταλείποντας το όνειρο να γίνει μια καλή κλασσική πιανίστρια. Το 1959 έγινε παγκόσμια γνωστή με το «I Loves You Porgy», από το Porgy and Bess του George Gershwin. Ακολούθησε το «My Baby Just Cares For Me», που έγινε το μουσικό θέμα της τηλεοπτικής διαφήμισης του αρώματος Chanel No5.

Με οτιδήποτε κι αν καταπιανόταν το ερμήνευε με περίσσιο πάθος, το χρωμάτιζε επιδέξια με την άφθαστη πιανιστική τεχνική της, κάνοντας το στην κυριολεξία δικό της. Ανένταχτη, ανεξάρτητη, δυναμική ακτιβίστρια για τα πολιτικά δικαιώματα των έγχρωμων μειονοτήτων, μα πάνω απ’ όλα μοναδική ερμηνεύτρια, είτε με το πιάνο της είτε με τη φωνή της, ονομάστηκε δίκαια «η τραγουδίστρια της Ελευθερίας». Όμως η φήμη της άρχισε να αμαυρώνεται από τις εντάσεις με το κοινό. Αρνούνταν να τραγουδήσει όταν οι θαμώνες μιλούσαν, στεκόταν σιωπηλή μέχρι να υπάρξει απόλυτη σιωπή: «Περιμένω, και αξίζω τον σεβασμό σας!». Άλλες φορές ήταν πιο άμεση: «Σκάσε!» έλεγε, δείχνοντας κάποιον που μιλούσε. Ένας κακός γάμος την πίκρανε πολύ. Τα σοβαρά οικονομικά της προβλήματα, η κόντρα της με τις δισκογραφικές εταιρίες, τα προβλήματα με την εφορία την ώθησαν στην παράνοια, στην αίσθηση ότι όλοι ήθελαν να την εκμεταλλευτούν.

Η Nina Simone εγκατέλειψε τον μάταιο τούτο κόσμο στις 21 Απριλίου του 2003 σε ένα μικρό παραθαλάσσιο χωριό της Γαλλίας, έχοντας στο πλευρό της λίγους καλούς και αφοσιωμένους φίλους.

Ιλάν Σολομών


Info: Μαύρη ψυχή, συγγραφέας: Νίνα Σιμόν, μετάφραση Γιάννης Περδικογιάννης, εκδόσεις Σέλας, σελίδες: 286, τιμή: 15,37€. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s