Η διαμόρφωση της έμφυλης ταυτότητας | Ανδρομάχη Μπούνα

Η κοινωνική ανθρωπολόγος, Ανδρομάχη Μπούνα, ερευνά τον ρόλο της οικογένειας και του σχολείου στη διαμόρφωση της έμφυλης ταυτότητας. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο. 

Η διαμόρφωση της έμφυλης ταυτότητας«Το φύλο αποτελεί πολιτισμική κατασκευή ιστορικά προσδιορισμένη και οι αξιολογήσεις που σχετίζονται με αυτό απορρέουν από τις πολιτισμικές παραδοχές που μεταδίδονται με τη διαδικασία της μάθησης. Το κορίτσι έχει κύριο προορισμό τον γάμο και τη μητρότητα (…), ενώ το αγόρι προορίζεται για τον δημόσιο χώρο…».

Από τότε που η Σιμόν ντε Μποβουάρ είπε ότι «γυναίκα δεν γεννιέσαι, αλλά γίνεσαι», υπονοώντας ότι τα χαρακτηριστικά του «ανδρισμού» και της «θηλυκότητας» είναι πολιτισμικές κατασκευές, έχουν πραγματοποιηθεί πάμπολλες μελέτες και έρευνες για το βιολογικό και κοινωνικό φύλο, αλλά και για την έμφυλη ταυτότητα, που είναι η προσωπική αίσθηση του ατόμου για το αν είναι άνδρας ή γυναίκα και η υποκειμενική εμπειρία του φύλου του.

Παράλληλα, το φεμινιστικό και άλλα κινήματα ανέδειξαν την ανεπάρκεια των παραδοσιακών ορισμών του φύλου και στήριξαν τη δυναμική τους σε νέες θεωρήσεις. «Η απελευθέρωση από τα ερμηνευτικά δεσμά του φύλου και οι επαναπροσδιορισμοί της έννοιάς του είναι συνυφασμένα με αγώνες ομάδων για την άρση των κοινωνικών αποκλεισμών. Η διερεύνηση του φύλου καθίσταται πλέον πολιτική πράξη», τονίζει στον πρόλογο του βιβλίου ο Ευστράτιος Παπάνης, μόνιμος Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Σε αυτή τη μελέτη η Ανδρομάχη Μπούνα εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους η οικογένεια και το σχολείο, μέσα από καθημερινές άτυπες πρακτικές, διαμορφώνουν την έμφυλη ταυτότητα του παιδιού και τις διακρίσεις που συνδέονται με τον σχηματισμό της. Η συγγραφέας προβάλλει το θεωρητικό πλαίσιο για τις έμφυλες ταυτότητες, την ιστορική διαμόρφωση των εννοιών καθώς και τα κινήματα που τις πλαισίωσαν παράλληλα με τη διαχρονική και συγχρονική εξέλιξή τους.

Η έρευνα που περιγράφεται στο βιβλίο, και η οποία επικεντρώθηκε στο τοπικό σχολικό και κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον της περιοχής των Ιωαννίνων, εντοπίζει τα στερεότυπα όπως αυτά διαφαίνονται στις απαντήσεις των παιδιών του δείγματος. Για παράδειγμα, η γυναίκα προσδιορίζεται από όλους τους μαθητές του δείγματος ως «νοικοκυρά» και στην καθημερινότητά της έχει να ασκήσει κάποιες συγκεκριμένες «γυναικείες» εργασίες, οι οποίες, πάντα σύμφωνα με τα παιδιά, βασίζονται στα βιολογικά χαρακτηριστικά του φύλου.

Με ανάλογο τρόπο, η σωματική διάπλαση επιβάλλει τις «ανδρικές» εργασίες που απαιτούν δύναμη. «Αυτός ο προσδιορισμός στηρίζεται στην αποδοχή ότι ανάμεσα στα φύλα υπάρχει ένας “φυσικός” καταμερισμός εργασίας, με την έννοια ότι υπάρχουν “χώροι” που αντιστοιχούν σε κάθε φύλο από τη “φύση” του», αναφέρει η συγγραφέας. Ακόμη και τα παιχνίδια επιλέγονται από τα παιδιά με βάση το φύλο: στην αυλή του σχολείου, μήλα για τα περισσότερα κορίτσια και ποδόσφαιρο για την πλειονότητα των αγοριών.

Τα αποτελέσματα αυτής της τόσο αποκαλυπτικής έρευνας δείχνουν, σύμφωνα με τη συγγραφέα, ότι «και το οικογενειακό και το σχολικό περιβάλλον επιδρούν στη διαμόρφωση των έμφυλων διακρίσεων, αλλά και ότι οι μαθητές αναπαράγουν όλους τους κυρίαρχους λόγους του δίπολου “άνδρας-γυναίκα”».

Η διαμόρφωση της έμφυλης ταυτότητας είναι ένα βιβλίο αναφοράς, που ωστόσο διαβάζεται ευχάριστα. Το σίγουρο πάντως είναι ότι «θα αποτελέσει πρότυπο για τη διεξαγωγή μελλοντικών ερευνών για την καταγραφή των στερεοτύπων και των στάσεων του ελληνικού πληθυσμού» (Ευστράτιος Παπάνης).

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Δρ Ανδρομάχη Μπούνα είναι κοινωνική ανθρωπολόγος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Σήμερα είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Το γνωστικό της αντικείμενο αφορά θέματα ταυτότητας φύλου, εκπαίδευσης και έμφυλης βίας.

Info

Ανδρομάχη Μπούνα
Η διαμόρφωση της έμφυλης ταυτότητας
Εκδόσεις Πεδίο
Σελίδες: 176
Τιμή: 11,90€

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s